Xərçəngin erkən aşkarlanması müalicənin uğurunu əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Alimlər bu istiqamətdə mühüm nəticə əldə edərək, adi klinik məlumatlardan istifadə etməklə xərçəng riskini diaqnoz qoyulmamışdan təxminən bir il əvvəl proqnozlaşdıra bilən süni intellekt modeli hazırlayıblar. Yeni texnologiyanın gələcəkdə həkimlərə yüksək risk qrupunda olan insanları daha tez müəyyən etməyə və müayinələri vaxtında planlaşdırmağa kömək edəcəyi bildirilir.

ABŞ-də aparılan araşdırmada alimlər elektron sağlamlıq qeydlərində toplanan rutin klinik məlumatlardan istifadə edərək yeni süni intellekt modeli hazırlayıblar. Model xəstələrin yaşı, laborator analizləri, tibbi tarixçəsi, yanaşı xəstəlikləri və digər müntəzəm tibbi göstəriciləri təhlil edərək gələcəkdə xərçəng diaqnozu alma ehtimalını hesablayıb.

Ən diqqətçəkən nəticələrdən biri odur ki, model xərçəng diaqnozu qoyulmamışdan təxminən 12 ay əvvəl yüksək riskli pasiyentləri müəyyən edə bilib. Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu müddət əlavə müayinələrin aparılması və xəstəliyin daha erkən mərhələdə aşkarlanması üçün mühüm imkan yarada bilər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hazırlanmış sistem həkimin yerini tutmaq üçün nəzərdə tutulmayıb. Süni intellekt yalnız qərarverməni dəstəkləyən alət kimi işləyir və klinik məlumatları sürətlə təhlil edərək diqqətdən yayınması mümkün olan riskləri üzə çıxarır.

Bu yanaşma xüsusilə çoxsaylı pasiyent məlumatlarının qiymətləndirilməsində həkimlərin iş yükünü azalda və yüksək risk qrupunda olan insanların daha erkən skrininq proqramlarına cəlb edilməsinə kömək edə bilər.

Gələcəkdə fərdiləşdirilmiş skrininqlər mümkün olacaq

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, belə süni intellekt sistemləri gələcəkdə fərdiləşdirilmiş profilaktik tibbin inkişafına töhfə verəcək. Risk səviyyəsinə uyğun olaraq insanlara fərqli müayinə planlarının hazırlanması həm diaqnostikanın səmərəliliyini artıracaq, həm də səhiyyə resurslarından daha məqsədyönlü istifadə etməyə imkan verəcək.

Bununla yanaşı, alimlər bildirirlər ki, modelin geniş klinik praktikada tətbiqindən əvvəl müxtəlif ölkələrdə və fərqli əhali qruplarında əlavə sınaqların aparılması vacibdir.

Yeni hazırlanmış süni intellekt modeli adi klinik məlumatları təhlil etməklə xərçəng riskini diaqnozdan təxminən **bir il əvvəl** proqnozlaşdıra bilir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu texnologiya erkən diaqnostikanı gücləndirə, skrininq proqramlarını daha effektiv edə və gələcəkdə minlərlə insanın həyatının xilas edilməsinə töhfə verə bilər. Bununla belə, sistem hələlik həkim müayinəsini əvəz etmir və geniş tətbiqdən əvvəl əlavə elmi qiymətləndirmələr tələb olunur.

Mənbə: “News-Medical” portalında dərc olunan xəbər və “Journal of Clinical Oncology – Clinical Cancer Informatics” jurnalında yayımlanmış tədqiqat.\\Saglamolun.Az